خانواده رزاسه Rosaceae

مقدمه

در اين پست در مورد آخرين خانواده مطالبي بيان مي‌شود.

رزاسه يا گل‌ سرخيان

رزاسه يكي از خانواده­هاي متنوع و پر جمعيت از نظر گونه­هاي گياهي است. گياهان گوناگون آن با كاربرد مختلف ديده مي‌شوند. تعداد زيادي گياهان دارويي، درختان ميوه، بخشي از گياهان زينتي، تعداد زيادي گل‌هاي شاخه بريده يا گياهان آپارتماني در اين خانواده هستند. اجداد رزهاي امروزي نسترن‌ها هستند. نسترن­ها با نام جنسي رزا Rosa در جهان شناخته شده هستند و شامل مجموعه‌اي از گياهان با خواص و كاربردهاي گوناگون مي­باشند. نسترن­هاي شناخته شده­اي در نقاط مختلف ايران بصورت پايه درختان پيوندي و پايه گل­هاي رز پيوندي كشت و كار مي­شوند.

رزا فوئتيدا Rosa foetida

يكي از اين نسترن­هاي بسيار زيباي شناسايي شده در ايران رزا فوئتيدا Rosa foetida است. كه در منطقه كوهستاني كردستان به وفور يافت مي­شود. رزا فوئتيدا درختچه‌اي است با رشد منظم و برگ­هاي درخشان سبز، گل­هاي زرد معطر و منظره­اي بسيار زيبا دارد. اين گياه به تنهايي هم بعنوان درختچه زينتي قابل كشت و كار است.

خانواده سولاناسه و ساكسيفراگاسه

مقدمه

در اين پست در مورد دو خانواده سولاناسه و ساكسيفراگاسه مطالبي را به عرض مي­رسانيم.

خانواده سولاناسه Solanaceae

خانواده سولاناسه را در فارسي تحت نام خانواده سيب زميني مي­شناسند. گياهان زينتي اين خانواده عبارتند از فلفل زينتي، داتوره، توتون زينتي و  اطلسي.

فلفل زينتي

وقتي از فلفل زينتي نام مي­بريم، فلفل خوراكي در ذهن متبادر مي­شود لذا هر دو اين گياهان از خانواده سولاناسه با نام علمي كَپسيكوم هستند و براي كشت در هواي آزاد در فصل تابستان مناسب هستند. فلفل زينتي با ميوه‌هاي كوچك رنگي و گيلاس زينتي هر دو جزء كپسيكوم‌ها هستند. هم‌چنين هر دو مصرف پات پلنت دارند و جزء گياهان 1 ساله هستند.

خانواده ويتا­سه، سلاژينلاسه، وايولاسه، اسكوروفولارياسه

مقدمه

در اين پست در مورد چند خانواده  صحبت مي‌شود.

خانواده ويتاسه Vitaceae

خانواده ويتاسه داراي تعدادي گياه زينتي است كه بعضي از آن‌ها به عنوان گياهان رونده آپارتماني و تعدادي ديگر به گياهان رونده فضاي سبز معروف هستند.

سيسوس Cissus

يكي از بهترين گياهان اين خانواده كه به فرم سبز و رونده رشد و نمو مي­كند سيسوس كَپن سيس است كه به فارسي سيسوس مي­گويند.

سيسوس برگ درشت يا سيسوس كپن سيس و سيسوس برگ ريز يا سيسوس رومي بي فوليا   Cissus rhomibifolia از ارقام اين گياه هستند. اين ارقام در فضاي مطلوب آپارتمان­ قابل نگهداري و كشت و كار هستند.

خانواده رانونكولاسه  و اورتيكاسه

مقدمه

در اين پست در مورد گياهان زينتي كه تعدادي از آن خودرو بوده و تعدادي به عنوان گياهان بومي ايران شناخته شده­اند، مطالبي عنوان خواهد شد.

خانواده رانونكولاسه يا آلالگان Ranunculaceae

خانواده رانونكولاسه به فارسي تيره آلالگان گفته مي­شود. مهمترين گياهان اين خانواده عبارتند از آلاله يا رانونكولاسه، تاج­الملوك يا آكوليژيا، دلفينيوم يا زبان ­پس ­قفا، كلماتيس و پائونيا يا گل صدتوماني.

آلاله

آلاله­هاي وحشي در فصل بهار در بسياري از مناطق كوهستاني ايران بطور طبيعي رشد مي­كنند. آلاله ديگري وجود دارد كه برگـ­هاي درشت­تر و دم‌گل بلندتري دارد، اين گل گياه به صورت گل باغچه‌اي و گاهاً به صورت آپارتماني يا پات پلنت Pot plant قابل استفاده است.

خانواده پريمولاسه

مقدمه 

در اين پست در مورد خانواده بسيار زيباي پر­يمولاسه مطالبي را بيان مي­كنيم. گياه سيكلامن متعلق به اين خانواده است .

سيكلامن Cyclamen Persicum

نام سيكلامن در هر منابعي كه ذكر شده پسوند پرسيكوم Persicum يعني ايراني را به همراه دارد. سيكلامن يك گياه ملي و ارزشمند ايراني است.

گونه­هاي سيكلامن عبارتند از :

1.                  سيكلامن ايراني؛

2.                  سيكلامن پرورشي؛

3.                  سيكلامن پات پنت (گلداني).

خانواده پَسيفلوراسه، پيپراسه و اركيداسه

مقدمه 

در اين پست در مورد تيره­هاي گياهي از جمله خانواده پَسيفلوراسه كه خيلي بزرگ نيستند اما متنوع بوده و موارد كاربرد كاملاً متفاوتي از هم‌ديگر دارند، بحث مي‌كنيم.

خانواده پَسيفلوراسه Passiflora

پَسيفلورا تيره نه چندان بزرگ و با اهميت با نام فارسي پيچ ساعتي يك گياه دارويي با ميوه­هاي خوراكي است. نام انگليسي اين گياه Patient fruit است. اين گياه پيچ رونده‌اي است كه در خاك­هايي با PH اسيدي و رطوبت مناسب بخوبي رشد و نمو مي­كند. و بوسيله قلمه­هاي ساقه و بذر براحتي تكثير مي‌شود.

خانواده پيپراسه يا پپرونيا Piperaceae

خانواده مارانتاسه، استرليتزياسه، بوگنويلاسه

مقدمه

در اين پست پيرامون سه خانواده مطالبي عنوان خواهد شد.

مارانتاسه Marantaceae

خانواده مارانتا يا مارانتاسه خانواده بسيار كوچكي است كه فقط دو گياه زينتي از آن كاشت مي­شود، كه هر دو جزء گياهان آپارتماني (ايندور پلنت) Indoor-plant و برگ سبز هستند.

مارانتا گياهي است كه برگ­هاي سبز كاملاً صاف بدون هيچ بريدگي با انتهاي گرد و نيز رنگ‌ريزه­هاي مختلف دارد. مارانتا از گياهان بومي جزاير گرم و مرطوب آفريقا است.

خانواده مالواسه و موراسه

مقدمه

در اين جلسه در مورد دو خانواده گياهي كاملا ًمتفاوت از هم، يعني گياهان درختي و درختچه­اي كه در شرايط كشور ما شكل پرورشي آن‌ها به شكل گياهان آپارتماني تغيير وضعيت داده است مطالبي را بيان مي­كنيم.

خانواده مالواسه Malvaceae يا ختمي

در خانواده مالواسه تعداد فراواني گياه وجود دارد اما تعداد گياهاني كه صرفاً مصرف زينتي دارند عبارتند از:

1) ختمي باغچه­اي؛

2) ختمي گلداني؛ 

3)ختمي چوبي.

خانواده ليلياسه  (4)

بحث اين پست ادامه گياهان خانواده ليلياسه است.

سنبل Hyacinthus

سنبل گياهي است به رنگ­هاي متنوع و گل هاي نسبتاً فراوان كه همزمان با شروع فصل بهار ديده مي‌شود. نام جنس اين گياه Hyacinthus است. سنبل گياهي پيازي و پات پلنت Pot plant است و كمتر از آن به عنوان گل شاخه بريده استفاده مي­شود، بلكه بيشتر مصرف آن بصورت گياه گلداني است.

معمولاً پياز­هاي نيمه مقاوم به سرماي اين گياه را پيش رس مي­كنند تا در عيد نوروز از گل آن‌ها استفاده كنند. پياز­هاي سنبل را در محيطي با خاك سبك و غني از مواد غذايي كشت مي­كنند. اما براي كاشت اين پياز­ها بايد دو نكته را مورد توجه قرار داد :

1)3 تا 4 سانتي‌متر از انتهاي پيازها خارج از خاك قرار گيرد. همه طول پياز را در داخل خاك قرار ندهيد؛

2)     بعد از كاشت پياز­ ابتدا مدتي در حرارت پايين باشد، تا حجم مناسب و لازم ريشه در روي پياز‌ها تشكيل شود. سپس اين پياز­ها را به مكان گرم با درجه حرارت حدود 15 درجه انتقال ­دهيد تا رشد اندام‌هاي هوايي آغاز شود. چنانچه نحوه تشكيل ريشه بخوبي انجام نگيرد استقرار گياه در خاك و رشد و نمو بعدي گياه با موفقيت همراه نخواهد بود.

خانواده ليلياسه  (3)

بي‌اوكارنئا Beaucarnea

بي‌اوكارنئا يا ليندا يكي ديگر از گياهان خانواده ليلياسه است كه در فضاي آپارتماني قابل نگهداري و پرورش است. بخش زينتي اين گياه پيازي است كه خارج از خاك قرار گرفته است. ليندا جزء معدود گياهان پيازي است كه در هنگام رشد و نمو پيازش ديده مي­شود. برگ­هاي ليندا به دو فرم برگ‌هاي صاف و برگ‌هاي فِردار و مجعد مي‌باشند.

نام انگليسي گياه ليندا و نام علمي آن Beaucarnea است. ليندا احتياج به يك خاك غني از مواد غذايي و زهكش مناسب دارد و بايد در محل پر نور ولي دور از تابش مستقيم آفتاب نگه‌داري شود. ليندا يك گياه دو پايه است كه پايه­هاي نر و ماده آن كاملاً از هم جدا هستند و برعكس گياهان پيازي ديگر، پيازچه را به شكل پياز توليد نمي‌كند. اين گياه توليد گل كرده و با گرده‌افشاني مصنوعي بذر توليد مي­كند. بذرهاي مثلثي شكل اين گياه در خاك سبك جوانه ­زده و پس از اين مرحله به محل اصلي­ انتقال مي­يابند و با يك قاعده منظمي آبياري مي‌شوند. البته هرگاه كه سطح خاك كاملاً خشك بود اقدام به آبياري كنيد.

براي تامين رطوبت در گياه كافي است روزانه چندين بار آب‌افشاني صورت گيرد.

خانواده ليلياسه   (2)

مقدمه

در جلسه گذشته در مورد خانواده ليلياسه و تعداد زيادي از گياهان آن بحث كرديم. در اين جلسه پيرامون تعداد ديگري از گياهان اين خانواده توضيحاتي را ارائه مي­د­هيم. برخي از گياهان خانواده ليلياسه بعنوان گياهان گوشتي معرفي شده‌اند. 

گياه گاستريا

يكي ديگر از گياهان خانواده ليلياسه، گياه گوشتي گاستريا است، كه برگ­هاي گوشتي، شكننده و بسيار ضخيم دارد. خطوط ظريف سفيد رنگي كه در روي اين برگ­ها ديده مي­شود بخش زينتي گياه را تشكيل مي­دهد. معمولاً گاستريا يك شاخه‌ي گل دهنده بسيار ظريف و باريكي دارد كه گل­هاي سفيد رنگي بر روي آن ظاهر مي­شوند. بخش تكثيري گياه پا جوش (بوته‌هايي كه در كنار بوته مادري ظاهر مي‌شوند) مي‌باشد. گاستريا در محيطي با خاك سبك، غني از مواد غذايي و نسبتاً پر نور و آبياري كم نگهداري مي­شود. البته نياز اين گياه به مواد غذايي خيلي زياد نيست چنانكه آن را در كنار گياهان آپارتماني نگهداري بكنند نياز به تغذيه مداوم ندارد.

خانواده ليلياسه  (1)

مقدمه

در اين پست در مورد خانواده ليلياسه Liliaceae مطالبي را بيان مي­كنيم.

خانواده ليلياسه يا لاله­ها

در اين خانواده، گل‌هاي شاخه بريده يا Cut plant و گل‌هاي گياهان گوشتي، گل‌هاي باغچه­اي و آپارتماني وجود دارند. در اينجا به معرفي برخي از آن‌ها مي‌پردازيم.

آلوئه Aloe

گياه آلوئه Aloe كه به نام شاخ بزي معروف است، در منزل و آپارتمان قابل نگهداري است. آلوئه­ورا Aloe vera گونه­ وحشي اين خانواده است كه گرچه زينتي نيست اما معروف و پر بهاء است و يكي از منابع بسيار خوب مواد دارويي و بهداشتي است.

خانواده زنبق‌ها و نعناعيان

خانواده زنبق Iridaceae

خانواده ايريداسه يا زنبق يک گياه مقاوم، پايا و قابل نگهداري در فضاي سبز بطور دائم است. اندام‌هاي زيرزميني گياه (ريزوم‌ها) به اندازه کافي مقاومت به سرما دارند، از اين رو در فصل پاييز و زمستان احتياج نيست گياه را به انبار منتقل كنيد. هم‌چنين احتياج به کشت مجدد ندارند. بعلاوه برگ‌هاي اين گياهان در فصل غير گل دهي منظره زيبايي دارند. تکثير زنبق بوسيله جدا کردن ريزوم‌ها امكان پذير است و كشت آن‌ها در خاكي مرغوب صورت مي‌گيرد.

زنبق پيازي Iris germanica

زنبق پيازي نوع ديگري از زنبق است که بوسيله پيازچه‌هايش تکثير مي‌شود. اين گياه داراي گل‌هاي متنوع (به رنگ‌هاي ليمويي، سفيد، بنفش و صورتي) است و براي کاشت گلخانه‌اي و خارج از فصل بسيار مناسب است. زنبق پيازي دوره رشد کوتاه و سريعي دارد و معمولاً در هر دوره‌ي 90 تا 105 روزه يک پياز آن به گل مي‌رود. پيازهاي آن حساس به سرما هستند و بعد از برداشت طي دوره استراحت دوباره بايد کشت شوند. كشت آن‌ها تقريباً مشابه كشت و كار گلايول است.

گلايول Gladiolus grandifora

خانواده شمعداني و بنفشه آفريقايي

خانواده شمعداني Geraminaceae

خانواده شمعداني يک خانواده نسبتاً پر گياه است. تعداد زيادي از آن‌ها بعنوان شمعداني‌هاي بذري تحت، عنوان گياهان يکساله در فضاي آزاد کشت مي‌شوند. حدود صد گونه از شمعداني‌هاي يکساله بذري در کاتالوگ‌هاي بذر موجود است.

شمعداني‌هاي کشور ما از گروه پلارگونيوم‌ها و جنس پلارگونيوم هستند. اين جنس برگ‌هاي سبز پنجه‌اي و گل‌هاي متراکم دارد كه بعنوان گياهان فضاي سبزي و پات پلنت Pot plant معرفي شده‌اند.

شمعداني معمولي Pelargonium hortom

شمعداني معمولي يا پلارگونيوم هورتوم علاوه بر اينکه در داخل ساختمان قابل نگهداري است بخش عمده مصرف آن در فضاي آزاد مي‌باشد. به دليل تنوع رنگ (صورتي، سفيد و قرمز) در طراحي‌هاي گوناگون در فضاي آزاد استفاده مي‌شود. حتي شمعداني معمولي به عنوان کشت نواري Border plant هم مورد مصرف دارد و گاهي به عنوان كشت متراکم و کپه‌اي استفاده مي‌شود.

خانواده سرخسيان

در اين پست در مورد خانواده ديگري که با همه گياهان ديگر متفاوت بوده و جزء گياهان پست‌تر و وابسته به نباتات است و در گروه هاگ‌دارها قرار مي‌گيرد مطالبي بيان مي‌شود. سرخسيان شباهتي به بازدانگان يا نهان‌دانگان ندارند.

خانواده سرخسيان Filicales

خانواده سرخسيان يا اصطلاحاً فيليسنر متعلق به خانواده پولي پورياسه است که از نظر ساختماني نسبت به گياهان ديگر ساده‌تر و ضعيف‌تر مي‌باشند. اين دسته از گياهان به نام گياهان پست هم خوانده مي‌شوند. سرخس‌ها در بخش گياهان زينتي داراي چندين گونه هستند که مختصراً به بعضي از گونه‌ها اشاره مي‌شود.